Het eerste wonen (10)

 Archeon

 

- - -

Het themapark Archeon

 

En zo komt u bij Archeon in Alphen a/d Rijn

http://www.archeon.nl/lang_nl/f_route.htm

Het badhuis

Voor het badhuis (thermen) in Archeon is een badhuis uit Heerlen (Limburg) als voorbeeld genomen. De oorspronkelijke fundamenten zijn daar ter plekke te zien in het Thermenmuseum. Het is in de tweede eeuw gebouwd en tot ongeveer 400 in gebruik geweest.

Het badhuis is te vergelijken met de tegenwoordige sauna; er wordt afwisselend gebaad in koude en warme baden, wat de bloedsomloop stimuleert en ontspannend werkt. In Archeon liggen de badkamers keurig achter elkaar. Men noemt het daarom wel een badhuis van het 'Rijentype'. Nadat men zich in de ontvangstruimte (apodyterrium) heeft omgekleed, gaat de bader naar de Binnenplaats (palaestra), waar hij zich voor het baden bezig houdt met een balspel of atletische oefeningen. Daarna bezoekt men de Zweetruimte sudatorium, het Koudwaterbad (frigidarium), het Warmwaterbad (caldarium) en de lauw verwarde ruimte (tepidarium), waar men kan genieten van een korte rustpauze of een lichte massage. Als laatste bezoekt de bader het Koudwaterbad om de geopende poriën weer te sluiten.

Vrouwen leggen meestal een kortere route af in de Romeinse tijd. Ze doen minder vaak aan sport en beginnen met baden in het Warmwaterbad.

De zalen worden verwarmd door middel van hete lucht die onder de vloer doortrekt en daarna door holle buizen in de muur opstijgt (hypocaustum systeem).

Het Badhuis was voor iedereen toegankelijk: man of vrouw, ziek of gezond, arm of rijk. De entreegelden zijn daarom laag. Mannen en vrouwen baden op aparte tijden: ook zieken hebben een eigen tijd. Behalve een hygiënische heeft het Badhuis een Sociale en Culturele functie. Men onderhoudt er contacten en doet er nieuwe relaties op!

 

De Prehistorie ( 8.800 voor Chr.-12 voor Chr.)

Prehistorie

De aarde is 4,5 miljard jaar geleden ontstaan. Met het ontstaan van de aarde zijn we er nog niet, de archeologie houdt zich namelijk bezig met mensen. Een archeoloog bestudeert daarom het materiaal dat mensen in de bodem hebben achtergelaten. De eerste stenen werktuigen werden waarschijnlijk 2,4 miljoen jaar geleden in Tanzania gemaakt. Deze zijn gemaakt door homo habilis (letterlijk 'de handige mens'). Dat was een voorloper van de moderne mens.

Wanneer begon de Nederlandse Prehistorie?

De Nederlandse archeologie bestudeert de menselijke bewoning van ons land. Archeologen vermoeden dat de eerste mensachtigen 'pas' 250.000 jaar geleden in Nederland rondliepen. Ongeveer 40.000 jaar geleden leefden mensen zoals wij, ofwel de homo sapiens, in Europa.

Wanneer eindigde de Nederlandse Prehistorie?

In het jaar 55 voor Chr. bezocht de Romeinse veldheer Gaius Julius Caesar het zuiden van het huidige Nederland. Hij beschreef dit, in het Latijn, in zijn verslag over de Gallische oorlog. Omstreeks 12 voor Chr. vestigden de eerste Romeinen een groot legerkamp aan de Waal. Met de komst van de geletterde Romeinen eindigde de Prehistorie onder de grote rivieren definitief.

Een beeld van de Nederlandse Prehistorie

Een archeoloog heeft het niet makkelijk. Het beeld van de Prehistorie zit vol gaten en witte plekken. Hij is afhankelijk van min of meer toevallige vondsten die slechts een zeer klein stukje van de puzzel vormen. Na jaren van voorbereiding en het combineren van de nieuwste wetenschappelijke inzichten geeft Archeon een beeld van de Nederlandse Prehistorie. We proberen in Archeon het beste beeld te geven dat op dit moment mogelijk is en blijven het bijstellen.

Steen, brons en ijzer

* Oude Steentijd of Paleolithicum tot 8.800 voor Chr. * Midden Steentijd of Mesolithicum 8.800-5.300 voor Chr. * Nieuwe Steentijd of Neolithicum 5.300-2.000 voor Chr. * Bronstijd 2.000-800 voor Chr. * IJzertijd 800-12 voor Chr. * Het Paleolithicum of de Oude Steentijd. Tot 8.800 voor Chr.

Werktuigen

De mensen in de Oude Steentijd leerden dat ze van scherven van vuursteen scherpe werktuigen konden maken. Hiermee konden zij hout, vlees en zelfs bot snijden. Daarnaast maakten ze ook werktuigen van andere steensoorten, hout, been en zelfs van dierentanden

Vuur

Ongeveer 400.000 jaar geleden leerden de vroege mensen het vuur beheersen. Dit was een belangrijke vaardigheid. Men gebruikte het vuur voor de warmte, om gevaarlijke dieren op afstand te houden en ook om voedsel door verhitting beter verteerbaar te maken.

Jacht

De mensen leefden van wat de natuur hen bood aan vruchten, wortels, bessen en ander plantaardig materiaal. Er werd ook op dieren gejaagd. Rotsschilderingen uit 15.000-13.000 voor Chr. laten onder andere bisons, oerrunderen en paarden zien. Dieren waarop de mensen in de laatste fase van de Oude Steentijd jaagden.

Mensachtigen

De eerste aanwijzingen van het voorkomen van 'mensachtigen' in Nederland zijn ongeveer 250.000 jaar oud. In de groeve Belvédère bij Maastricht zijn resten van vuurstenen werktuigen en botten van allerlei gejaagde bejaagde en geslachte dieren aangetroffen. De eerste "Nederlanders" bivakkeerden op hun tochten in tijdelijke kampen.

 

Koude tijden

In de loop van de tijd zijn er koude en warmere perioden geweest. Tijdens de koude perioden, de ijstijden, veranderde Nederland in een soort toendra. De bossen verdwenen en maakten plaats voor een begroeiing van grassen en struikjes. De poolkappen breidden zich uit en de zeespiegel daalde. De ijstijden werden afgewisseld door warme perioden, waarin het landijs smolt, de zeespiegel steeg en de bossen terugkeerden. Tussen 50.000 en 10.000 jaar geleden vond de laatste ijstijd plaats. Muskusossen, steppewisenten, mammoeten, rendieren, wolharige neushoorns, paarden, reuzeherten en lemmingen bevolkten het toendra-achtige land. De mensen, die toen Noordwest-Europa bevolkten, noemt men ook wel 'groot-wild-jagers'. Ze trokken rond en jaagden onder andere op de grote kuddes rendieren.

Klimaatverandering

Na ongeveer 10.000 voor Chr. warmde het klimaat geleidelijk weer op. De grote dieren trokken met de kou naar het noorden. Sommige dieren, zoals de mammoet, het reuzehert, de wolharige neushoorn en de steppewisent stierven uit. Nederland werd geleidelijk weer bedekt met bossen die rijk aan dieren en planten waren. Er was nu veel voedsel te vinden in een relatief klein gebied. Daardoor konden de mensen langer op één plek verblijven.

Het Mesolithicum of de Midden Steentijd. 8800 tot 5300 voor Chr.

Omstreeks 8800 voor Chr. eindigde in Europa de laatste ijstijd. Geleidelijk steeg de temperatuur. Door het afsmelten van de ijskappen in de noordelijke gebieden steeg de zeespiegel en ook het grondwaterpeil in Nederland. Er ontstonden moerassen, rivieren, beken en meertjes. Kale toendragebieden veranderden in uitgestrekte bossen. Door de klimaatveranderingen kwamen er in Nederland andere dier- en plantensoorten. Langzaam ontstond een andere manier van leven.


Trechterbekercultuur (foto's van Archeon themapark)

- - -

- - -

Vindplaats: Noord- en Oost-Nederland

Rond 3.500 voor Chr. verschijnen er ook boeren op de hogere zandgronden in het noorden en oosten van ons land. Zij verbouwen graan en houden vee, maar jagen en vissen ook nog veel. In de Wieringermeer is bijvoorbeeld een jachtkamp uit deze periode ontdekt. Deze boeren horen bij de Trechterbekercultuur, genoemd naar de vorm van het aardewerk. In het huis staan voorbeelden van trechtenbekers dergelijke trechterbekers.

Deze Trechterbekermensen leven in grote delen van Noordwest-Europa. Van Nederland tot in Polen en Zuid-Zweden. Er zijn in Nederland geen duidelijke huisplattegronden uit deze periode opgegraven. Daarom vindt u in Archeon een boerderij die in het Duitse Flögeln heeft gestaan.

De boerderij heeft verscheidene kamers. Op één van de hoekpunten staat in plaats van een paal een grote steen ter ondersteuning van het dak. In het achterste kamertje is een mogelijk graf aangetroffen. Het middendeel van het huis werd gebruikt als woon- en leefvertrek.

 

Vervolg of Menu